Meester van het licht

Er heerst een bijna sacrale sfeer. In de expositiezaal met 24 schilderijen van Emanuel de Witte (1617-1692) in het Stedelijk Museum in Alkmaar. Gedempt licht, hier en daar houten kerkstoelen, fluisterende bezoekers. Het past uitstekend bij de prachtig geschilderde kerkinterieurs, waar hij zo bekend mee is geworden. Protestantse kerken in Amsterdam en Delft, de Portugese synagoge en verzonnen katholieke interieurs. De lichtval op de schilderijen is soms subliem. Erg boeiend zijn de vele figuurtjes op de schilderijen. De vaak terugkerende man in de rode mantel, een zogende vrouw, rijke gezinnen, de hondjes en tekenende kinderen. Emanuel de Witte schilderde ook portretten, markttaferelen, historiestukken en huiselijke interieurs. De andere helft van de tentoonstelling. Het meeste indruk maken de twee versies van De vrouw die op een virginaal speelt. Kleine verschillen. En wéér dat fraaie licht. In het halletje dat via een gordijn naar de zaal leidt hangt nóg een pareltje: De binnenplaats van de Amsterdamse beurs.

Info: Emanuel de Witte. Meester van het licht.

Laatmiddeleeuwse hofcultuur

Een mooie expositie in het Rijksmuseum Amsterdam. De laatmiddeleeuwse hofcultuur van de hertogen van Bourgondië. Schilderijen, miniaturen, beelden en edelsmeedkunst. Vaak met een hoge mate van realisme. Verteld aan de hand van de carrière van Johan Maelwael (1370-1415). Nederlands eerste bekende schilder. Hij groeide op in een Nijmeegse kunstenaarsfamilie in het hertogdom Gelre en werd uiteindelijke hofschilder in Dijon. Maelwael schilderde religieuze panelen, portretten en miniaturen in handschriften. Ook kleurde en verguldde hij beelden en beschilderde banieren en wapenuitrustingen. Jammer genoeg is er weinig van over. Op de expositie is maar één zeker werk van hem: de Grote ronde Pietá, afkomstig uit het Louvre. Wel een fraai hoogtepunt. Maelwael speelde een belangrijke rol bij de artistieke ontwikkeling van zijn beroemde neven De Gebroeders van Limburg. Van hen zijn een aantal prachtige miniaturen te zien.

Info: Johan Maelwael

Versluierde kritiek op de DDR

Na Werner Tübke opnieuw een DDR-schilder in Museum de Fundatie in Zwolle. Wolfgang Mattheuer (1927-2004). Zo’n tachtig schilderijen zijn er te zien. En drie bronzen beelden. Hij is een iets mindere schilder dan Tübke. Maar in zijn werk sijpelt opvallend veel maatschappijkritiek door. Bijvoorbeeld in Guten Tag. Zo’n typisch vrolijk DDR-gezin is afgebeeld. Maar tegen de achtergrond van een grijze, vieze stad. Omringd door hekken en stiekem bespied door een man.  Een verwijzing naar de onvrijheid in de DDR en de praktijken van de Stasi. Zijn landschappen hebben eindeloze verten, maar er zijn ook wegen te zien, die de drang naar vrijheid symboliseren. Of neem Der Koloss II, een subtiel protest tegen het neerslaan van de Hongaarse Opstand in 1956. Mattheuers kritische geest is ook te zien in Jahrhundertschritt, het beroemde bronzen beeld met de Hitlergroet én de gebalde arbeidersvuist.  Het is vooral de zoektocht naar deze versluierende kritiek die de tentoonstelling boeiend maakt.

Info: Wolfgang Mattheuer – Retrospectief

Sprookjesachtig en mysterieus

Fascinerend. De tentoonstelling over Matthijs Maris (1839-1917) in het Rijksmuseum in Amsterdam. Zo’n 75 schilderijen, tekeningen en etsen zijn er te zien. Hij schilderde eerst in de trant van de Haagse School, zoals zijn broers Willem en Jacob. Maar ging al snel zijn eigen weg.  Sprookjesachtige figuren en mysterieuze landschappen. Vooral de schilderijen uit zijn Parijse tijd zijn prachtig. De keukenmeid werd op één lijn gesteld met het melkmeisje van Vermeer. Maris vertrok naar Londen en werd een vreemde zonderling. Zijn latere werk wordt geïnspireerd door de Engelse Prerafaëlieten. Maar de figuren zijn nog amper herkenbaar. Vele grijs- en bruintinten. Een experimentele schildertechniek. Je blijft er maar naar kijken.

Info: Matthijs Maris

Treinen kijken in Maastricht

Ik kan genieten van kunst. Maar ook van treinen. Zaterdag was er weer een mooi ritje met onze Hondekop 766. De Werkplaats Express van Utrecht Centraal naar het station in Maastricht. Met tussenstops in Den Bosch, Eindhoven en Roermond. Bestemming: de Open Dag van het Onderhoudsbedrijf van NS. Helaas begon de dag in mineur. Ons vierdelige treinstel 766 kon door een wisselstoring spoor 15 van Utrecht Centraal niet bereiken. Met een vervangende dubbeldekker ging de rit gelukkig wel door. In Maastricht pendelde een nieuwe stoptrein, de Flirt-3, van het station naar de werkplaats. De splinternieuwe hal is speciaal gemaakt voor het onderhoud aan de Flirts. Een drietje en viertje stonden er te pronken. Net als het directierijtuig NS20, de Kameel. Met ervoor een lege plek: geen 766 dus. In twee andere hallen wel dubbeldekkers die ook in Maastricht worden onderhouden. Een gemoderniseerde VIRM met het fraaie, nieuwe interieur. En oude dubbeldeksrijtuigen DDAR met twee elektrische locomotieven van de serie 1700. Er viel dus gelukkig nog genoeg te genieten.

Info: Open Dag Onderhoudsbedrijf Maastricht en Stichting Hondekop