De Naakte Waarheid

Het naakt in zes eeuwen beeldende kunst.  In het Rijksmuseum Twenthe in Enschede. Schilderijen, tekeningen, beelden, foto’s en films. Die een verhaal in vier delen illustreren: naaktheid als een lofzang op de mens. En dat is heel aardig gedaan. Eerst van God los. Het ontstaan van het sceptische individu dat vragentekens durft te plaatsen. Dan vanaf de zeventiende eeuw de zucht naar kennis; de ontwikkeling van de wetenschap. Vervolgens de groei van de welvaart. God is dood. Lang leve de vrijheid. De mens gaat op zoek naar een individuele bevrediging. Het naakt wordt pure erotiek. En tot slotte de periode na de aanslagen op 9/11. Waarbij het ooit zo machtige individu alle controle lijkt te hebben verloren.

Info: De Naakte Waarheid

Advertenties

Hollandse Familieportretten

Een fascinerende tentoonstelling in het Rijksmuseum Twenthe in Enschede. Hollandse familieportretten uit de zeventiende en achttiende eeuw. Regenten, kooplieden en militairen met hun gezinnen. Op het oog ziet iedereen er realistisch uit. Maar de schijn bedriegt. Soms is iemand al overleden, zoals de vrouw en dochter van Govert van Slingelandt. Of de dochter in een blauwe japon van de Amsterdamse koopman Hendrick Matthias. Schrijnend is het portret van een Enkhuizer familie waarvan al negen van de elf kinderen zijn gestorven. Ze liggen in wiegen. De kindertjes met de ogen open hebben iets langer geleefd. Maar er werden ook later personen aan het schilderij toegevoegd. Zoals de vijfde dochter van het gezin van de Hoornse burgemeester Meijndert Sonck op de arm van een min. Het verstoort de fraaie compositie van het schilderij. Ze wordt maar twee jaar oud. In het schilderij van Wybrand Hendriks is juist de jongste dochter weggehaald. Mooi te zien op een röntgenfoto. Haar ouders moesten niets hebben van haar vriend, een flamboyante legerofficier. Ze werd verstoten. Bijzonder is ook het beschadigde portret van de familie Juynboll. Iemand is met messteken tekeer gegaan tegen de zeekapitein Nicolaes. Zijn broer Dirck werd zelfs onthoofd. De reden ervan is niet bekend.

Info: Lief & Leed – Hollandse families in voor- en tegenspoed

Moeder Duitse expressionisme

Ze is bij onze oosterburen een grootheid. De schilderes Paula Modersohn-Becker (1876-1907). De ‘moeder’ van het Duitse expressionisme. In het Enschedese Rijksmuseum Twenthe is een kleine tentoonstelling te zien in drie zalen.  Zo’n vijftig schilderijen en een aantal tekeningen. Landschappen, stillevens en portretten. Vooral uit de collectie van het Von der Heydt-Museum in Wuppertal. Aangevuld met werken van tijdgenoten zoals Edvard Munch, Paul Cézanne, Vincent van Gogh en de Franse beeldhouwers Rodin en Maillol. Voor haar belangrijke inspiratiebronnen. Paula Modersohn-Becker pendelde tussen het kunstenaarsdorp Worpswede bij Bremen en Parijs. Ze werd één van de voorlopers van het expressionisme. Tragisch en abrupt afgebroken door haar vroege dood in het kraambed. Het zijn vooral de portretten op de expositie die imponeren. Fraai geschilderde boerinnen in de stijl van Barbizon. Het mysterieuze portret van de oude vrouw uit het armenhuis. En de latere schilderijen van jonge meisjes. Strakke gemaskerde gelaatstrekken met vervreemdende kleuren.

Info: Paula Modersohn-Becker tussen Worpswede en Parijs

De Snuffelaer en zijn beestjes

Ik had nog nooit van hem gehoord. Otto Marseus van Schrieck (1620-1678). Hij schilderde bosgrondstillevens. De Snuffelaer was zijn bijnaam. Altijd op zoek naar beestjes en bijzondere planten en kruiden. In zijn huis in Waterrijk, buiten Amsterdam, hield hij vlinders en levende slangen. Er hangen prachtige schilderijen in het Rijksmuseum Twenthe in Enschede. De oesters, zilveren drinkbekers en het porselein zijn vervangen door springhanen, padden, hagedissen, en vooral vlinders en slangen. Soms zijn er ook exotische dieren te zien, zoals de Zuid-Europese schildpad.

Info: Otto Marseus van Schrieck en de ontdekking van de ‘Bybel der natuure’.

Twee schilders uit Hengelo

 

Een boeiende tentoonstelling in het Rijksmuseum Twenthe in Enschede. De enerverende levens van twee schilders uit Hengelo. Vóór de Tweede Wereldoorlog buurjongens, maar al snel scheiden hun wegen zich. Theo Wolvecamp (1925-1992) duikt onder, gaat na de oorlog naar Amsterdam, raakt betrokken bij de Cobra-beweging en vertrekt met Karel Appel naar Parijs. Een depressie en overmatig drankgebruik doen hem weer terugkeren naar Hengelo. Eef de Weerd (1926-1989) wordt in de oorlog tewerkgesteld in Duitsland en gaat vervolgens voor meer dan drie jaar als militair naar Nederlands-Indië. Hij krijg een geestelijke inzinking, wordt opgenomen in een kliniek in Wolfheze en keert uiteindelijk ook weer terug naar Hengelo. De vrienden blijven schilderen, zien elkaar vaak, maar echt succes blijft uit. Wolvecamp beleeft zijn hoogtepunt in de vroege jaren zestig met prachtige abstract-expressionistische schilderijen. De Weerd maakt juist aan het einde van zijn leven de krachtigste werken.

Info: Wolvecamp & De Weerd – Geestdrift voor de schilderkunst

 

 

 

 

Noord-Italiaanse Renaissance

Uniek. De tentoonstelling van vijfenveertig zestiende-eeuwse Italiaanse schilderijen in het Rijksmuseum Twenthe in Enschede. Topstukken uit de Noord-Italiaanse Renaissance. Die zich vanuit Toscane en Rome verspreidde naar steden als Venetië, Milaan, Bergamo, Cremona en Brescia. Realisme, wereldsheid en individualisme kenmerken de nieuwe kunst. De meeste schilderijen zijn afkomstig van de Pinacoteca Tosio Martinengo in Brescia. Het museum wordt gerenoveerd. Mijn hoogtepunten zijn de Zegende Christus van Rafael, de vier prachtige portretten van Giovanni Battista Moroni, de Procurator van San Marco van Tintoretto en de kleine Annunciatie van Moretto. Heel erg fraai is de Aanbidding van de Herders van Lorenzo Lotto. Met twee edelmannen als herder en schitterende kleuren.

Info: In het hart van de Renaissance

Onterecht verguisd en vergeten

Een fraaie overzichtstentoonstelling in het Rijksmuseum Twente in Enschede over Gerard de Lairesse (1641-1711). In de laatste decennia van de 17de eeuw de belangrijkste schilder in de Nederlanden. Tussen 1665 en 1690 schildert hij voor de Hollandse regenten historiestukken, portretten, wanddecoraties, plafondstukken en toneeldecors. Er zijn prachtige werken te zien. Acht enorme grisailles voor rijke koopmannen. De gerestaureerde orgelluiken uit de Amsterdamse Westerkerk. Acht plafondschilderingen voor de vergaderkamer van de regenten van het Amsterdamse Leprozenhuis en twee schilderijen voor vertrekken in Paleis Soestdijk, het woonverblijf van stadhouder Willem III en zijn vrouw Mary Stuart. Een fenomenaal model voor een lunet boven de Burgerzaal van het Amsterdamse stadhuis op de Dam. Nooit uitgevoerd, omdat hij blind werd door syfilis. Grote tekeningen voor een anatomisch boek van geneesheer Govert Bidloo. In de laatste zaal hangen de mooiste schilderijen met mythologische voorstellingen. Kleurrijk met perfecte composities en geïdealiseerde figuren in gracieuze houdingen. Goede kunst moest ook moreel verheffend zijn. In het Groot Schilderboek verkondigt hij dit ideaal van de klassieke schoonheid. Dat past in de 19de eeuw niet meer bij het nationale zelfbeeld. Lairesse wordt verguisd en vergeten. Onterecht, want een groot schilder en tekenaar was hij zeker!

Info: Eindelijk! De Lairesse.